Begrazen door vee

Er zijn weinig gegevens over de effecten van begrazing op de bodemfauna. Intensieve begrazing veroorzaakt eentonigheid in de samenstelling en structuur van de vegetatie. Bovendien wordt de bodem meer aangestampt. Eventueel aanwezige mierennesten, waarvan de werksters voor een luchtige bodemstructuur zorgen, worden dichtgetrapt. Betreding door vee en mensen is vooral ongunstig voor soorten met oppervlakkige nesten zoals die van draaigatjes Tapinoma.
Schapenbegrazing op dijken en wegbermen hebben vaak een positief effect op de mierendiversiteit, omdat door de talloze schapenpaadjes een trapvormig relief ontstaat, waardoor verschillende microhabitats worden gecreëerd.

Extensieve begrazing kan tijdelijk een gunstig effect opleveren, maar in het algemeen neemt de vergrassing door begrazing juist toe. Dit lijkt vreemd. Toch is het duidelijk te zien: de hoogte van de grassen neemt af, terwijl de dichtheid toeneemt. Een dichte grasmat is voor de meeste mieren onaantrekkelijk.

De mierendiversiteit op door schapen begraasd grasland is sterk afhankelijk van de bodemstructuur en de intensiteit van de begrazing. Is deze intensief en trappen de schapen de bodem kaal, dan is de diversiteit laag.

Huisdiergrazers grijpen in het algemeen rigoureuzer in de leefomgeving van mieren in dan herten, reeën en konijnen. Een hoge wilde zwijnendruk is ongewenst. Dat geldt ook voor duingraslanden met abnormale dichtheden grazers: damherten, runderen, paarden en schapen zoals in de Amsterdamse waterleidingduinen.

Eikels zijn bij grazers geliefd. In op de grond liggende eikels huizen vele soorten insecten, waaronder slankmieren. Begrazing van eikensingels en eikenbosranden door bijvoorbeeld schapen, grijpt in de duinen enorm in op de populatie stengelslankmieren Temnothorax albipennis. Deze mierensoort komt in Nederland alleen in de duinen voor.

Schapenbegrazing is eveneens funest voor bosmiernesten, vooral als de kudde zich compact voortbeweegt. De foto hiernaast is gemaakt in de duinen van Bergen (NH). Enkele schapen hebben van het gras op de bosmierhoop gegeten en zijn er daarna overheen gelopen, waardoor een deel van het nest verloren is gegaan. In de duinen van Bergen (NH) zijn tientallen nesten door schapen vertrapt. Sommige zonder ernstige gevolgen, zoals hiernaast, andere zijn volkomen geplat. Voor het leven in een bosmierhoop is het belangrijk dat deze luchtig is, zodat de mieren het nest goed kunnen ventileren om het nest op temperatuur te houden en om de juiste vochtigheid te handhaven.

In België lijken geiten de koepels van rode bosmieren als toilet te gebruiken.

Bosmiernesten liggen vaak langs bos- of struweelranden. Dit zijn eveneens de plekken waarlangs koeien hun looproutes hebben. Bosmieren lopen daardoor grote kans vertrapt te worden. Bovendien gaan runderen op de nesten liggen of er in rollebollen. Als dit te vaak gebeurd, verdwijnen de bosmieren.

De foto hiernaast is gemaakt bij Stegeren (gem. Ommen). Koeien hebben regelmatig over dit bosmiernest heengelopen.