DE NEDERLANDSE MIEREN nlmieren.nl
HOME- SITEMAP
UIT DE MEDIA
 

 

HOE ORIENTEREN MIEREN ZICH?
was de vraag die gesteld werd tijdens De Super Freek Show van 24 september 2016. Het antwoord moest zijn dat mieren hun stappen tellen. Er zijn inderdaad mieren die door hun stappen te tellen, weten hoe ver ze moeten lopen om hun nest terug te kunnen vinden. De richting waarin ze moeten lopen weten ze door zich op de zon te oriënteren. In dit specifieke geval gaat het om mieren die in de woestijn leven en nergens aanknopingspunten hebben om zich te orienteren. Er zijn ook mieren die door hun stappen te tellen, in donker kunnen bepalen hoe groot een ruimte is. De mieren moeten zo iets als 'wiskundige berekeningen' maken, want ze tellen de stappen door langs verschillende lijnen in die ruimte te lopen. De meeste mieren echter volgen de geursporen van hun voorgangers om langs bepaalde routes te lopen. Overdag actieve mieren herkennen hun omgeving, dus gebruiken ze hun ogen.

KEVERTJE LIFT MEE OP MIERENKONT
De kleine wetenschapspagina van het NRC van 25-2-2017 komt met het bericht dat een kevertje stiekem meereist op een mierenkont.

Enkele citaten uit dit bericht:
Het is een kevertje, klein, rond en rood. Het kevertje lijkt sprekend op een mierenkont, vinden de biologen die het kevertje ontdekten. Het kevertje is een echte zwartrijder. Met zijn krachtige kaken bijt hij zich vast in de slanke taille van de mier (…), vlak boven de kont van de mier. Door zijn vermomming als kont kan het kevertje ongemerkt meeliften.
De mier betreft de Mexicaanse trekmier Eciton mexicanum (foto links onder) en de ontdekking is gedaan in Costa Rica. De kever is een spiegelkever (Histeridae). Deze soort was nog niet eerder beschreven, ze gaat nu verder onder de naam Nymphister kronaueri. Spiegelkevers komen ook in ons land voor. Er zijn vier soorten spiegelkevers die bij ons in mierennesten leven: de kleine mierenspiegelkever Dendrophilus pygmaeus (foto rechtsonder), de zwarte mierenspiegelkever Myrmetes paykulli en Hetaerius ferrugineus en Margarinotus marginatus (zie hier). Of ze ook meeliften met mieren is onbekend. Maar waarschijnlijk is dat niet, omdat er geen noodzaak toe bestaat. Voor Nymphister kronaueri is meeliften een voorwaarde want de trekmieren verplaatsen geregeld hun bivak (van een onderkomen kan nauwelijks worden gesproken, want ze bouwen geen nest), terwijl onze mierenspiegelkevers in het nest van de mieren wonen. Onder trekmieren heb je hele grote werksters en hele kleine. Ons kontkevertje, zoals Lucas Brouwers het in NRC noemt, heeft een voorkeur voor middelgrote trekmieren. Deze werkstermieren hebben een achterlijf dat net zo groot is als die van het kontkevertje. Het kevertje hecht zich aan de steel waarmee de 2e knoop (postpetiolus) vastzit aan het achterlijf. Het kevertje is rood, evenals de trekmier. Het lijkt doordaar net of de trekmier die het kevertje met zich mee draagt twee achterlijven heeft.
Meeliften van diertjes die een relatie hebben met mieren is onder andere bekend van mijten. Er zijn vele soorten mijten die zich door mieren, maar ook door andere insecten, laten verplaatsen. Dat kan in het mierennest zelf zijn, maar ook van de ene locatie naar een andere.

Bron:
Christoph von Beeren & Alexey K. Tishechkin 2017. Nymphister kronaueri von Beeren & Tishechkin sp. nov., an army ant-associated beetle species (Coleoptera: Histeridae: Haeteriinae) with an exceptional mechanism of phoresy. BMC ZoologyBMC series – open, inclusive and trusted20172:3. DOI: 10.1186/s40850-016-0010-x

ecitonmierenspiegelkever
foto's: links antweb.org, rechts U. Schmidt


EENZAME MIEREN GAAN BINNEN EEN WEEK DOOD
kopte de krant.
Dit mag geen nieuws heten. Sterker nog, de meeste eenzame mieren sterven binnen een dag. Dat weet iedere mierenonderzoeker die in het veld mieren verzameld. Als je mieren in leven wilt laten, moet je er voor zorgen dat je er enkele bij elkaar houdt. Hoe meer hoe beter. Flurt onderzoek dus.
Akiko K, Merch D, Hollis B & Keller L, 2015. Social isolation causes mortality by disrupting energy homeostasis in ants. Behavioral Ecology and Sociobiology 69: 583-591.

 

 

MIEREN BOUWEN EEN TOREN
“Rode vuurmieren bouwen een levende Eiffeltoren” kopt het NRC (15-7-2017). Dit naar aanleiding van een onderzoek naar het vermogen van rode vuurmieren Solenopsis invincta om als groep mieren een tijdelijke toren van mierenlijven te bouwen. De toren dient als beschutting tegen regen en overstroming. De onderzoekers gebruiken natuur- en wiskundige modellen om het een en ander uit te leggen. Wat ik vooral bijzonder vind, is dat mieren in die levende mierentoren constant in beweging zijn. Ze steunen op en aan elkaar, maar lopen continue van beneden naar boven en weer terug.
Merkwaardig is dat in de tekst nergens gesproken wordt over andere mierensoorten die ook een dergelijk gedrag vertonen, zoals onze eigen gewone steekmier Myrmica rubra en de zeggensteekmier M. gallienii.
Helaas wordt in het NRC weer eens de fout gemaakt door te stellen dat mieren 750 keer hun eigen gewicht kunnen dragen. Daarvan is het artikel overigens geen sprake. Hieronder is geopperd dat dit hoogstens drie keer hun eigen lichaamsgewicht is!

Phonekeo S, Mlot N, Monaenkova D, Hu DL & Tovey C, 2017. Fire ants perpetually rebuild sinking towers. Published 12 July 2017.DOI: 10.1098/rsos.170475
http://rsos.royalsocietypublishing.org/content/4/7/170475

Soms moeten steekmieren vluchten voor overstromingen.
In de vegetatie zijn ze veilig: met z'n allen geclusterd bijeen, inclusief broed en koninginnen.Veenendaal - Kwintelooyen, mei 2014. Foto: John Bouwmans.

 

KUNNEN MIEREN 5000x HUN EIGEN GEWICHT DRAGEN?
was de vraag die gesteld werd tijdens de Nationale Natuurquiz van 11 mei 2016.
Het antwoord moest ja zijn. De vragenmakers hadden dat antwoord gevonden op internet. Ze hebben niet verder gekeken dan hun neus lang was. Het bericht kwam van de Ohio State University. Het onderzoek zou bewijzen dat een mierennek een gewicht van 5000 keer het eigen gewicht zou kunnen dragen voordat hun kop er af valt. Heeft dus niets met ‘dragen’ te maken.
Stel je eens voor: een wegmier, de mier die bij u thuis onder de stoeptegels leeft, weegt gemiddeld 0,005 gram. Stel dat deze meer 5000 keer haar eigen gewicht kan tillen. Dat zou dus 5000 x 0,005 gram = 25 gram zijn. Dat staat gelijk aan het gewicht van zeven suikerklontjes!
Overigens, de meeste mieren dragen zelden meer dan hun eigen lichaamsgewicht. Er zijn wel mieren die niets anders doen dan zware zaken dragen. Een voorbeeld daarvan zijn de bladsnijdermieren. U weet wel, die Zuid-Amerikaanse mieren die blaadjes afknippen en die tussen hun kaken omhoog houden en daarmee naar hun nest marcheren. Dit zijn ware krachtpatsers. Gemiddeld dragen ze drie keer hun eigen lichaamsgewicht. Dat is even wat anders dan 5000 keer.

 

GEVECHT IN HARS VOOR EEUWIG VASTGELEGD
kopt NRC 15-2-2016.

mieren in barnsteen Het gaat over een onderzoek naar fossielen in barnsteen (=fossiel hars), waarbij zes nieuwe termietensoorten en twee nieuwe soorten mieren zijn ontdekt. De sensatie zit ‘m in twee mieren die in gevecht zouden zijn. Ze bijten elkaar. Gaat u vechten met iemand als u in een zwembad met stroperige lijm valt? Natuurlijk niet, waarom zou u. Voor mieren geldt hetzelfde. Waarom zouden mieren gaan vechten als ze in hars terecht komen? Die mier die 100 miljoen jaar gelden in de kleverige hars terecht kwam, probeerde zich los te wurmen. Elk object waaraan ze zich had kunnen optrekken zou helpen. Een sprietje, takje, kevertje of gewoon een andere mier. En dan bijt ze zich daarin vast. Niks vechten, maar een radeloze poging om aan de hars te ontkomen.
Phillip Barden, David A. Grimaldi. Adaptive Radiation in Socially Advanced Stem-Group Ants from the Cretaceous. Current Biology, February 2016 DOI: 10.1016/j.cub.2015.12.060

 

 

 

Peter Boer 16.07.2017